Bir hukuk bürosu, müvekkillerinin kimlik, iletişim, mali ve çoğu zaman özel nitelikli kişisel verilerini işler. Bu, büroyu Kişisel Verilerin Korunması Kanunu bakımından veri sorumlusu yapar. Aşağıdaki liste hukuki danışmanlık yerine geçmez; ama büronuzun gözden geçirmesi gereken başlıkları toplar.
Listeyi bir kez okuyup kenara koymak yerine yılda bir kez, büro toplantısında madde madde üzerinden geçmenizi öneririz. Her maddenin yanına "yapıldı", "eksik" ya da "bizim için geçerli değil" yazmak, nerede durduğunuzu bir bakışta gösterir.
Önce bir yanlış anlamayı düzeltelim: VERBİS istisnası
Kişisel Verileri Koruma Kurulu'nun 2018/32 sayılı kararıyla, 1136 sayılı Avukatlık Kanunu kapsamında faaliyet gösteren avukatlar VERBİS'e kayıt yükümlülüğünden istisna tutuldu. Bu istisna yalnızca sicile kayıtla ilgilidir. Aydınlatma, veri güvenliği, ilgili kişi başvurularına cevap verme ve ihlal bildirimi gibi diğer yükümlülükler devam eder. "VERBİS'e kayıt olmamız gerekmiyor, demek ki KVKK bizi ilgilendirmiyor" sonucu yanlıştır.
Aydınlatma ve hukuki sebep
- Müvekkile verileri neden, hangi hukuki sebeple, kimlere aktarılarak işlediğinizi anlatan bir aydınlatma metni verin (KVKK m. 10).
- Vekâlet sözleşmesi ve avukatlık mevzuatından doğan yükümlülükleri, işleme sebeplerinizle eşleştirerek kayda geçirin.
- Aydınlatma metnini yalnızca web sitenizde değil, müvekkille ilk temas anında da sunun.
Hukuk bürolarında verilerin çoğu açık rızaya değil, KVKK m. 5/2'deki diğer şartlara dayanır: sözleşmenin kurulması veya ifası, hukuki yükümlülüğün yerine getirilmesi ve bir hakkın tesisi, kullanılması veya korunması için işlemenin zorunlu olması. Gerekmediği hâlde her iş için açık rıza istemek, rızanın geri alınması hâlinde işlemenin dayanağını tartışmalı hâle getirir. Hangi veri için hangi şarta dayandığınızı yazılı bir tabloda tutun.
Özel nitelikli veriler
Sağlık raporları, ceza mahkûmiyeti ve güvenlik tedbirleriyle ilgili bilgiler, din veya mezhep bilgisi gibi veriler KVKK m. 6 kapsamında özel nitelikli kişisel veridir. Ceza, aile ve iş hukuku dosyalarında bu veriler sık geçer. 7499 sayılı Kanunla değişen m. 6'da özel nitelikli veriler için işleme şartları ayrıca sayılmıştır; bir hakkın tesisi, kullanılması veya korunması için zorunluluk da bunlar arasındadır.
- Özel nitelikli veri içeren belgeleri ayrı etiketleyin ve erişimi daha dar tutun.
- Bu belgeleri yazdırma, e-postayla gönderme ve mesajlaşma uygulamasıyla paylaşma kurallarını yazılı hâle getirin.
- Kurul'un özel nitelikli veriler için öngördüğü yeterli önlemleri gözden geçirin.
Kimin neyi görebileceği
- Her çalışanın tüm dosyalara erişmesi gerekmez. Rol bazlı yetki kullanın: avukat, stajyer, sekreter için ayrı kapsam.
- Ayrılan çalışanın erişimini aynı gün kapatın.
- Paylaşılan tek bir kullanıcı adı/şifre kullanmayın; her kişinin kendi hesabı olsun.
- Çalışanlardan ve stajyerlerden yazılı gizlilik taahhüdü alın; avukatın sır saklama yükümlülüğü (Avukatlık Kanunu m. 36) büro çalışanlarının da bu kurala uymasını gerektirir.
- Kimin hangi dosyayı ne zaman açtığını gösteren erişim kayıtları tutulsun ve bu kayıtlar ara sıra gözden geçirilsin.
Verinin nerede durduğu
- Müvekkil verisinin hangi sunucuda, hangi ülkede tutulduğunu bilin ve yazılı olarak kaydedin.
- Verileri bireysel bilgisayarlarda, e-posta eklerinde ve mesajlaşma uygulamalarında dağınık tutmaktan kaçının.
- Düzenli yedek alın ve yedeğin geri yüklenebildiğini en az yılda bir deneyin.
- Dizüstü bilgisayarlarda disk şifrelemesini açın; kaybolan bir cihaz, şifrelenmemişse tüm dosyaları açığa çıkarır.
Yurt dışına aktarım
Verinin yurt dışındaki bir sunucuda tutulması ya da yurt dışında işlenmesi KVKK m. 9'daki aktarım kurallarını devreye sokar. 7499 sayılı Kanunla değişen m. 9, 1 Haziran 2024'ten itibaren üç yol öngörür: Kurul'un yeterlilik kararı, uygun güvenceler (ör. standart sözleşme) ve sınırlı hâllerde arızi aktarım. Standart sözleşme kullanılıyorsa, imzalanmasından itibaren beş iş günü içinde Kurum'a bildirilmesi gerekir.
Kullandığınız e-posta, bulut depolama ve mesajlaşma hizmetlerinin verileri nerede tuttuğunu listeleyin. Bu konu WhatsApp özelinde müvekkil iletişimi ve KVKK yazısında ayrıca ele alındı.
Hizmet aldığınız firmalar
Muhasebe, bilgi işlem, yazılım ya da bulut hizmeti veren firmalar sizin adınıza veri işliyorsa veri işleyen konumundadır. KVKK m. 12'ye göre veri işleyenin güvenlik önlemlerinden de veri sorumlusuyla birlikte sorumlu olursunuz.
- Her veri işleyenle yazılı bir sözleşme yapın; hangi veriyi, hangi amaçla, ne kadar süre işleyeceğini ve iş bitince veriyi ne yapacağını yazdırın.
- Firmanın erişimini işin gerektirdiği kapsamla sınırlayın.
İlgili kişi başvuruları
Müvekkil, karşı taraf ya da tanık, KVKK m. 11'deki haklarını kullanarak size başvurabilir. Başvuru en kısa sürede ve en geç otuz gün içinde, kural olarak ücretsiz cevaplanmalıdır (KVKK m. 13). Başvuruların kime ulaşacağını, kimin cevaplayacağını ve cevabın nasıl kayda geçeceğini önceden belirleyin. Sır saklama yükümlülüğü ile başvuru hakkının çatıştığı durumlarda cevabı avukat değerlendirmelidir.
Saklama ve imha
- Dosya kapandıktan sonra verinin ne kadar süre saklanacağını belirleyin.
- Süre dolunca silme, yok etme ya da anonim hâle getirme işlemini kayda geçirin.
- Kâğıt dosyaları da unutmayın: arşiv odasının erişimi ve imha yöntemi de bu kuralın parçasıdır.
Veri ihlali anında ne yapılır
- Bir ihlal olursa, ihlalin öğrenilmesinden itibaren 72 saat içinde Kişisel Verileri Koruma Kurulu'na bildirim yapılması gerektiğini bilin; kimin bu bildirimi yapacağını önceden belirleyin.
- Etkilenen kişilere en kısa sürede bilgi verilmesi gerekir.
- İhlalin ne zaman, nasıl fark edildiğini ve hangi adımların atıldığını tarih ve saatle yazın. Sonradan yapılacak değerlendirmede bu kayıt belirleyicidir.
Yazılım seçiminde sorulacak sorular
Bir dava takip yazılımı seçerken şunları sorun: Veri nerede duruyor? Yetki modeli var mı? Erişim kayıtları tutuluyor mu? Yedek ve güncelleme kimde? Adliom büronun kendi sunucusunda çalışır; veri büroda kalır, rol bazlı yetki ve güvenlik duvarı hazır gelir. Ayrıntı için Güvenlik ve KVKK sayfasına bakın.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; kişisel veri uyumunuz için bir veri koruma uzmanından destek almanızı öneririz.
Sık sorulanlar
Avukatlar VERBİS'e kayıt olmak zorunda mı?
Hayır. Kurul'un 2018/32 sayılı kararıyla Avukatlık Kanunu kapsamında faaliyet gösteren avukatlar VERBİS kayıt yükümlülüğünden istisna tutuldu. Bu istisna KVKK'nın diğer yükümlülüklerini kaldırmaz; aydınlatma, veri güvenliği ve ihlal bildirimi yükümlülükleri devam eder.
Müvekkilden her durumda açık rıza almak gerekir mi?
Hayır. Hukuk bürolarındaki işlemelerin çoğu sözleşmenin ifası, hukuki yükümlülük ya da bir hakkın tesisi, kullanılması veya korunması gibi KVKK m. 5/2'deki şartlara dayanır. Hangi veri için hangi şarta dayandığınızı yazılı olarak belirlemek, gereksiz rıza istemekten daha sağlıklıdır.
Veri ihlalini ne kadar sürede bildirmek gerekir?
Kurul'a bildirim, ihlalin öğrenilmesinden itibaren 72 saat içinde yapılmalıdır. Etkilenen kişilere de en kısa sürede bilgi verilmelidir. Bildirimi kimin yapacağını ihlal olmadan önce belirlemek, zaman kaybını önler.
İlgili kişi başvurusuna kaç günde cevap verilir?
KVKK m. 13'e göre başvuru en kısa sürede ve en geç otuz gün içinde cevaplanmalıdır. Cevap kural olarak ücretsizdir; işlemin ayrıca bir maliyet gerektirmesi hâlinde Kurul'un belirlediği tarifedeki ücret alınabilir.
Adliom’u yakından görün
Canlı demoyu şifresiz açın ya da büronuza özel teklif isteyin.