Bir dilekçeyi güçlendirmenin en kısa yolu, aynı konuda verilmiş yerleşik bir Yargıtay kararını göstermektir. Kararı bulmak ise çoğu zaman sanıldığından uzun sürer: terim fazla geniştir, sonuçlar yüzlerce sayfa tutar ya da atıf yapılan karar numarasıyla açılmaz. Aşağıdaki adımlar bu süreyi kısaltır; sonda dilekçeye koymadan önce kullanabileceğiniz kısa bir kontrol listesi var.
1. Nerede arayacağınızı seçin
Yargıtay kararları için herkese açık kaynak Yargıtay'ın karar arama sitesidir (karararama.yargitay.gov.tr). İstinaf aşamasındaki kararlar, yani Bölge Adliye Mahkemesi (BAM) kararları ise ağırlıklı olarak UYAP Emsal'de (emsal.uyap.gov.tr) yer alır. Hangi mahkemenin görüşüne ihtiyacınız olduğuna göre kaynağı seçin; ikisine de bakmak çoğu zaman en doğrusudur.
Kaynağı seçmeden önce davanızın hangi yolda ilerleyeceğini düşünün. Temyiz yolu açık bir dosyada son sözü Yargıtay söyler; istinafta kesinleşecek bir dosyada ise bölge adliye mahkemesi dairesinin yaklaşımı daha belirleyicidir. BAM kararlarında aramanın inceliklerini BAM (istinaf) kararı nasıl aranır? yazısında ayrıca anlattık.
2. Aramadan önce soruyu tek cümleyle yazın
Arama kutusuna geçmeden önce aradığınız şeyi bir cümleyle yazın. "İşe iade" bir konu başlığıdır, soru değildir. "Performans düşüklüğüne dayanan feshin geçerli sayılması için işverenin önceden yazılı savunma alması gerekir mi?" ise bir sorudur. Soru netleşince hangi kelimelerin kararın metninde geçeceğini tahmin etmek kolaylaşır: "performans", "savunma", "geçerli neden", "İş Kanunu 19".
Bu küçük adım iki şey kazandırır. Birincisi, sonuç listesinde konuya oturmayan kararları hızla elersiniz. İkincisi, aradığınızı bulduğunuzda durursunuz; bir kararın ilgili olup olmadığına karar vermek için ölçütünüz olur.
3. Geniş değil dar terimle başlayın
"Kira" yazarsanız binlerce karar gelir. "Kira tespit davası hakkaniyet indirimi" yazarsanız konuya oturan kararlar öne çıkar. İyi bir sorgu şu üç parçadan en az ikisini içerir:
- Dava türü: kira tespit, işe iade, tapu iptal ve tescil, boşanma.
- Tartışılan mesele: hakkaniyet indirimi, geçerli neden, muvazaa, kusur oranı.
- Kanun maddesi: TBK 344, İş Kanunu 18, TMK 166 gibi.
Sonuç çok azsa sorguyu bir parça genişletin: önce kanun maddesini çıkarın, sonra tartışılan meseleyi eş anlamlı bir ifadeyle değiştirin. Kararlarda aynı kavram farklı sözcüklerle geçebilir; "muvazaa" ile "inançlı işlem", "kusur oranı" ile "kusur dağılımı" gibi. Birkaç eş anlamlıyla ayrı arama yapmak, tek bir geniş aramadan daha iyi sonuç verir.
Sonuç çok fazlaysa sitenin ayrıntılı arama bölümündeki alanlarla daraltın: kararı veren daire ve tarih aralığı en işe yarayan iki süzgeçtir.
4. Numaranız varsa doğrudan numarayla açın
Başka bir kararda ya da karşı tarafın dilekçesinde atıf gördüğünüz kararı aramayla bulmaya çalışmayın; esas ve karar numarasıyla açın. Esas numarası dosyanın daireye geldiği yılı ve sırayı, karar numarası kararın verildiği yılı ve sırayı gösterir. İkisi de "yıl/sıra" biçimindedir, örneğin 2023/1499 E., 2024/215 K.
Numarayla açılmayan bir atıf gördüğünüzde üç ihtimali kontrol edin: daire yanlış yazılmış olabilir, esas ve karar numaraları yer değiştirmiş olabilir ya da karar o kaynakta yayımlanmamış olabilir. Numarayla doğrulayamadığınız bir kararı dilekçenize taşımayın; özellikle yapay zekâ araçlarının ürettiği atıflarda bu kontrol şarttır.
5. Kararı okurken üç şeye bakın
Bulduğunuz kararı baştan sona okumadan önce şu üç soruya cevap arayın:
- Olay sizinkine benziyor mu? Kararın başındaki özet, davacının talebini ve ilk derece mahkemesinin kararını anlatır. Olgular farklıysa, gerekçe ne kadar iyi olursa olsun emsal değeri düşer.
- Gerekçe sizin meselenize mi değiniyor? Bir karar aynı konuda olup başka bir usul eksikliği yüzünden bozulmuş olabilir. Aradığınız soruya cevap veren paragrafı bulun ve işaretleyin.
- Sonuç ne? Onama, bozma ya da düzelterek onama. Bozma kararlarında "bozma sebebi" ile "diğer temyiz itirazlarının reddi" kısmını ayırarak okuyun. Karşı oy yazısı varsa onu da okuyun; dairenin görüşünün ne kadar yerleşik olduğuna dair ipucu verir.
6. Daireyi ve tarihi okuyun
Aynı konuda farklı dairelerin farklı görüşleri olabilir ve içtihat zamanla değişir. Bir kararı dayanak yapmadan önce:
- Kararı veren dairenin bugün o konuda görevli daire olup olmadığına bakın. Dairelerin iş bölümü zaman içinde değişir.
- Aynı daireden daha yeni bir karar var mı, kontrol edin.
- Hukuk Genel Kurulu ya da içtihadı birleştirme kararı varsa onu öne alın; içtihadı birleştirme kararları bağlayıcıdır.
- Kararın dayandığı kanun maddesi o tarihten sonra değişmiş mi, bakın. Örneğin 7589 sayılı Kanunla HMK'daki belirsiz alacak davası (m. 107), 31 Temmuz 2026'dan sonra açılan davalar için kaldırıldı. Bu konudaki eski kararlar, yeni açılacak bir dava için aynı ağırlıkta değildir.
7. Kararı doğru künyeyle gösterin
Dilekçede kararı okuyanın kolayca bulabileceği biçimde gösterin: mahkeme ve daire, esas ve karar numarası, karar tarihi. Örnek biçim: Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, 2023/1499 E., 2024/215 K., 12.03.2024 T. (numaralar örnektir). Kararın ilgili paragrafını kısa bir alıntıyla vermek, hâkimin işini kolaylaştırır.
Uzun alıntılardan kaçının. İki üç cümlelik, meseleye doğrudan değinen bir alıntı ve hemen ardından bunun sizin olayınıza neden uyduğunu anlatan bir cümle, sayfa sayfa karar metninden daha ikna edicidir. Aynı yönde birden fazla karar varsa en yenisini ve varsa genel kurul kararını öne alın, diğerlerini künyeyle sayın.
Dilekçeye koymadan önce kontrol listesi
- Karar numarayla açılıyor ve metni elinizde.
- Olay ve tartışılan mesele sizin dosyanıza uyuyor.
- Daire bugün de o konuda görevli; daha yeni bir aykırı karar yok.
- Kararın dayandığı madde değişmemiş ya da değişiklik dosyanızı etkilemiyor.
- Künye eksiksiz: daire, esas, karar, tarih.
- Alıntı kısa ve meseleye doğrudan değiniyor.
Adliom'da bu süreç nasıl kısalır
Adliom'un emsal karar arama modülü Yargıtay ve BAM kararlarını tek kutuda arar. Kararı belge görünümünde açarsınız, yapay zekâ özeti uyuşmazlığı, gerekçeyi ve sonucu birkaç satırda çıkarır, işe yarayan kararı tek tıkla ilgili davanın notlarına eklersiniz. Özet bir yardımcıdır; kararın teyidi her zaman avukattadır.
Sık sorulanlar
Yargıtay kararlarına ücretsiz erişilebilir mi?
Evet. Yargıtay'ın karar arama sitesi (karararama.yargitay.gov.tr) herkese açıktır ve kararlar kelimeyle ya da numarayla aranabilir. BAM kararları için UYAP Emsal de açık bir kaynaktır. Her karar yayımlanmayabilir; bulduğunuz kararın o konudaki tek görüş olmayabileceğini hesaba katın.
Esas numarası ile karar numarası arasındaki fark nedir?
Esas numarası dosyanın daireye geldiği yılı ve sırasını, karar numarası kararın verildiği yılı ve sırasını gösterir. İkisi de "yıl/sıra" biçimindedir. Kararı kesin olarak bulmak için daire adıyla birlikte ikisine de ihtiyaç vardır.
Hangi Yargıtay kararları bağlayıcıdır?
İçtihadı birleştirme kararları benzer hukuki konularda Yargıtay'ın genel kurullarını, dairelerini ve mahkemeleri bağlar (2797 sayılı Yargıtay Kanunu m. 45). Daire ve genel kurul kararları bu anlamda bağlayıcı değildir, ama yerleşik hâle gelmiş bir içtihat uygulamada çok güçlü bir dayanaktır.
Bulduğum karar eskiyse kullanabilir miyim?
Kullanabilirsiniz, ama önce iki şeyi kontrol edin: aynı daire sonradan farklı yönde karar vermiş mi ve kararın dayandığı kanun maddesi değişmiş mi. İkisi de yoksa eski ama yerleşik bir karar hâlâ değerlidir; mümkünse yanına daha yeni bir kararı da ekleyin.
Adliom’u yakından görün
Canlı demoyu şifresiz açın ya da büronuza özel teklif isteyin.