Yapay zekâ asistanları bürolarda hızla yaygınlaşıyor. Doğru işte kullanıldığında saatler kazandırır; yanlış işte kullanıldığında ciddi risk doğurur. Hangisinin hangisi olduğunu ayırmak gerekiyor.
Bu yazıda yapay zekânın bir hukuk bürosunda nerede gerçekten işe yaradığını, nerede doğrulama olmadan kullanılmaması gerektiğini ve büro içinde nasıl bir kullanım kuralı koyulabileceğini somut örneklerle anlatıyoruz.
İşe yarayan alanlar
- Rutin yönetim işleri: dava açmak, taraf eklemek, randevu oluşturmak, not düşmek, yaklaşan süreleri listelemek. Yapay zekâ burada bir "arayüz" gibi çalışır; panelde tıklamak yerine sohbetle iş görürsünüz.
- İlk taslaklar: müvekkile gidecek bilgilendirme mesajı, dosya özeti, toplantı notu gibi metinlerin ilk hâli.
- Uzun metinleri özetlemek: uzun bir karar metninin ya da yazışma zincirinin ana hatlarını çıkarmak.
- Arama ve tasnif: büyük bir dosya setinde belirli bir konuyu bulmak.
Örneklerle: iyi bir istek nasıl yazılır?
Yapay zekâdan alınan sonucun kalitesi, isteğin ne kadar açık yazıldığına bağlıdır. Belirsiz bir istek belirsiz bir cevap getirir.
- Zayıf istek: "Bu kararı özetle."
- Daha iyi istek: "Bu kararı beş maddede özetle: davacının talebi, ilk derece mahkemesinin kararı, temyiz sebepleri, dairenin gerekçesi ve sonuç. Kararda geçmeyen hiçbir bilgiyi ekleme."
- Zayıf istek: "Müvekkile duruşma ertelendi diye yaz."
- Daha iyi istek: "Müvekkile, duruşmanın yeni tarihini ve bu tarihe kadar bizden ne beklemesi gerektiğini anlatan, sade ve kısa bir mesaj taslağı yaz. Hukuki terim kullanma."
İyi bir istekte üç şey vardır: ne istendiği, hangi biçimde istendiği ve neyin yapılmaması gerektiği. Özellikle "metinde olmayan bilgiyi ekleme" gibi bir sınır koymak, uydurma riskini azaltır ama ortadan kaldırmaz.
Dikkat gerektiren alanlar
- Emsal karar atıfları. Yapay zekâ modelleri, var olmayan karar numarası ya da yanlış özet üretebilir. Bir kararı dilekçeye koymadan önce mutlaka asıl metinden doğrulayın. Emsal aramasında bulduğunuz kararı dilekçeye koymadan önce tam metnini açıp okumak bu yüzden şarttır.
- Hukuki değerlendirme. Dosyanın stratejisi ve nihai görüşü avukata aittir; yapay zekâ buna yardımcı olabilir, onun yerine geçemez.
Süreler bu riskin en somut örneğidir. 7499 sayılı Kanunla ceza davalarında istinaf ve temyiz süresi gerekçeli hükmün tebliğinden itibaren iki haftaya çevrildi; icra mahkemesi kararlarına karşı istinaf süresi de on günden iki haftaya çıktı. Eski metinlerle eğitilmiş ya da eski kaynaklara dayanan bir model, size hâlâ "yedi gün" ya da "on gün" diyebilir. Süreyi her zaman kanunun güncel metninden ve kendi hesabınızdan kontrol edin; bunun için süre hesaplama sayfası bir yardımcıdır.
Emsal kararı doğrulamanın dört adımı
Yapay zekânın önerdiği bir kararı dilekçeye koymadan önce:
- Numarayla açın. Kararı daire, esas ve karar numarasıyla resmî kaynakta bulun. Bulamıyorsanız kullanmayın.
- Metni okuyun. Özetin, kararın gerçekte söylediğiyle örtüştüğünü kontrol edin. Özetler bazen sonucu ya da gerekçeyi yanlış aktarır.
- Güncelliği kontrol edin. Aynı daireden daha yeni ve farklı yönde bir karar var mı, kararın dayandığı madde değişmiş mi?
- Künyeyi siz yazın. Künyeyi yapay zekânın metninden kopyalamak yerine kararın kendisinden alın.
Kararları resmî kaynaktan bulma yöntemini Yargıtay kararı nasıl bulunur? yazısında adım adım anlattık.
Gizlilik: neyi nereye yazıyorsunuz?
Genel amaçlı sohbet araçlarına müvekkil adı, kimlik bilgisi ya da dosya içeriği yazmadan önce, verinin nerede işlendiğini ve saklandığını bilin. Müvekkil sırrı ve kişisel veri söz konusuysa, hangi araçta hangi verinin paylaşılabileceğini büro içinde yazılı bir kurala bağlayın.
Üç pratik önlem:
- Anonimleştirin. Bir metni özetletmeniz gerekiyorsa adları, kimlik numaralarını ve adresleri çıkarın; "Müvekkil A", "Karşı taraf B" gibi yer tutucular kullanın.
- Aracın veri kurallarını okuyun. Girdiğiniz metnin saklanıp saklanmadığını, modeli eğitmek için kullanılıp kullanılmadığını ve hangi ülkede işlendiğini kontrol edin. Veri yurt dışında işleniyorsa KVKK m. 9'daki aktarım kuralları gündeme gelebilir.
- Sır saklama yükümlülüğünü hatırlayın. Avukatlık Kanunu m. 36, avukatın işi dolayısıyla öğrendiği hususları açığa vurmasını yasaklar. Bir aracın kullanımı bu yükümlülüğü ortadan kaldırmaz.
Kişisel Verileri Koruma Kurumu, 2021'de "Yapay Zekâ Alanında Kişisel Verilerin Korunmasına Dair Tavsiyeler" başlıklı bir metin yayımladı. Metin bağlayıcı değildir, ama büro içi kural yazarken hangi soruların sorulması gerektiğini görmek için iyi bir başlangıç noktasıdır.
Büro içi kullanım kuralı için kontrol listesi
- Hangi araçların kullanılabileceği yazılı olarak belirlendi.
- Hangi veri türlerinin bu araçlara hiç girilmeyeceği (kimlik numarası, sağlık bilgisi, ceza kaydı gibi) yazıldı.
- Anonimleştirme kuralı ve örnek yer tutucular belirlendi.
- Emsal kararlar ve süreler için doğrulama adımları zorunlu hâle getirildi.
- Yapay zekâ ile hazırlanan taslakların bir avukat tarafından okunmadan gönderilmeyeceği kabul edildi.
- Stajyer ve çalışanlar bu kural hakkında bilgilendirildi.
Adliom'da yaklaşım
Adliom, Claude, ChatGPT ve Grok'u MCP ile bağlayabilmenizi sağlar: asistan, büronun kendi sisteminde 30 araçla dava, süre, randevu ve emsal işlemlerini yapar. Emsal sonuçları doğrulama uyarısıyla gelir. Hangi araçların olduğunu yapay zekâ sayfasında görebilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; yapay zekâ çıktılarının doğrulanması ve mesleki sorumluluk avukata aittir.
Sık sorulanlar
Yapay zekânın verdiği karar numarasına güvenebilir miyim?
Doğrulamadan güvenmeyin. Modeller var olmayan karar numarası ya da yanlış özet üretebilir. Kararı daire, esas ve karar numarasıyla resmî kaynakta açıp metnini okumadan dilekçeye koymayın.
Müvekkil bilgilerini sohbet aracına yazmak KVKK'ya aykırı mı?
Aracın veriyi nerede işlediğine, saklayıp saklamadığına ve hangi hukuki dayanakla işlendiğine bağlıdır. Veri yurt dışında işleniyorsa KVKK m. 9 kuralları gündeme gelebilir. En güvenli yol, adları ve kimlik bilgilerini çıkararak anonimleştirilmiş metinle çalışmaktır.
Yapay zekâ dilekçe yazabilir mi?
İlk taslak üretebilir, ama dilekçenin olgulara, güncel mevzuata ve dosyanın stratejisine uygunluğunu avukat kontrol etmelidir. Taslaktaki her atıf ve her süre ayrıca doğrulanmalıdır.
Büroda yapay zekâ kullanımı için yazılı kural gerekli mi?
Zorunlu bir şekil şartı yok, ama önerilir. Hangi araçların, hangi verilerle ve hangi doğrulama adımlarıyla kullanılacağının yazılı olması, hem sır saklama hem de KVKK bakımından büroyu korur.
Adliom’u yakından görün
Canlı demoyu şifresiz açın ya da büronuza özel teklif isteyin.